Philippe Delespaul
dd. 18 januari 2017

We zijn ervan overtuigd dat er heel veel van het gedachtegoed van de Nieuwe GGZ gestart kan worden vanuit eenieders individuele werkplek. Wanneer je echter een groep van gelijkgestemden om je heen verzamelt en geregeld met elkaar brainstormsessies of ‘think tanks’ organiseert om ideeën te delen, wordt het allemaal nog leuker.
Een beweging begint immers klein en spreidt zich verder uit als een olievlek. Een echte beweging vangt de tijdsgeest en begint op talloze plekken tegelijkertijd. Het gaat erom om samen inspiratie op doen. Het gaat om de empowerment die je voelt wanneer je grenzen weet te verleggen en een idee tot realisatie weet te brengen. Zo maak je praktijk.

De plannen en het gedachtengoed van de Nieuwe GGZ zijn zeer breed en mensen denken daarom vaak dat er zoveel moet gebeuren voordat je aan de slag moet gaan. Er moeten besturen overtuigd worden, misschien zelfs ministers en zorgverzekeraars. Maar dan denk je verkeerd. De DNG beweging start bij jou. Ze kan starten van eenieders werkplek, ieders persoonlijke leven. De Nieuwe GGZ vraagt immers om innovatieve praktijken en dit vraagt om niet te wachten maar om de handen uit de mouwen te steken. Je begint er dus beter vandaag, dan morgen mee. ‘Small is beautiful’!
En het zullen praktijken (evidentie) zijn die beleidsmakers en ministers zullen overtuigen. Geen mooie woorden alleen.

Je moet wel op een aantal zaken letten:

  • vertrek vanuit je eigen autonomie;
  • bouw aan de autonomie van kleine netwerken van gelijk gestemden om je heen;
  • heb oog voor windmolens;
  • en vier je successen.

‘Vertrek vanuit je eigen’ autonomie betekent dat je bijvoorbeeld als SPV niet kunt bepalen dat een psychiater de medicatie van een cliënt afbouwt. Of een ervaringsdeskundige kan niet zo maar een cliënt uit zijn of haar caseload in huis halen om een crisis te overbruggen. Het is best mogelijk en zelfs zeer waarschijnlijk dat je teruggefloten wordt door je FACT-team. Je hebt dan een ‘windmolen’ gevonden waar je best, niet als een don Quichotte een strijd mee aangaat. Veranderingen op dat niveau komen wel, wanneer er vertrouwen ontstaat dat op verschillende plaatsen een innovatieve cultuur tot een werkbare praktijk evolueert.

Waar zitten je vrijheidsgraden? Exploreer wat mogelijk is wanneer je in contact komt met Jan, een cliënt die eenzaam is en angstig. Denk je aan een opname? Maar er zijn geen bedden vrij (en eigenlijk is het geen goede oplossing). Of moet de angst gedempt worden met medicatie (maar Jan is bang zich niet te kunnen concentreren terwijl hij net een nieuwe baan heeft). Je goede raad wordt afgedaan met ‘je hebt gemakkelijk praten’. Het idee bekruipt je dat Jan misschien toch niet wil. Maar zijn ambitie is groot (en zijn lijden zuigt alle energie op). De gesprekken weerspiegelen de onderlinge machteloosheid en zitten vast.
Hoe komt er weer lucht en perspectief? Je beslist Jan te vragen wie uit zijn omgeving een bijdrage kan leveren of goede ideeën heeft. Hij noemt zijn zus en Peter, een biljardvriend van enkele jaren geleden. In een volgend gesprek worden oude herinneringen opgehaald. Peter vertelt hoe fijn het biljarten was, maar hoe het verwaterde toen de kinderen klein waren. Hij wil wel weer maar zoekt een biljardpartner. De zus zoekt een babysit zodanig dat ze terug naar het zangkoor kan. Jan zou ideaal zijn want hij kan zo goed met zijn neefjes opschieten.

De praktijk van de Nieuwe GGZ maak je niet op je eentje. Maar vaak liggen de oplossingen niet in de GGZ van de instellingen of bij de symptomen van patiënten. Creativiteit ontstaat in het netwerk van cliënten, vooral ook bij betrokkenen die beter in staat zijn dan de hulpverleners om de aspecten waarvoor iemand gewaardeerd wordt in het gesprek in te brengen. Hulpverleners pathologiseren maar de omgeving kan normaliseren.
Het initiatief kan van cliënten, peers, familie, een buurman of vriend en zelfs van een professional komen. Belangrijk is dat iedereen een deskundige bijdrage kan leveren. En dat de cliënt in regie blijft voor wat er voor hem of haar toe doet. Lijden is niet gediend met beperkte oplossingen maar vraagt om creativiteit. Creativiteit neemt toe wanneer het perspectief opengetrokken wordt. Dit vaagt om netwerken van multideskundigheid. Niet aan de overlegtafels tussen instellingen maar in de verbinding tussen mensen. Small is beautiful.

1 comment on “Small is Beautiful – Philippe Delespaul”

  1. M. Bakkenes

    Goedemiddag ik zou graag contact opnemen maar de mail via de website werkte niet. Kunt u mij mailen? Bijvoorbeeld dank!

Leave A Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.